คุยเรื่องเพศกับพระ
จดหมายเปิดผนึกถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
   

จดหมายเปิดผนึกถึงนายแพทย์ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

 

 

  6  มีนาคม  พ.ศ. 2562

เรื่อง  เด็กนักเรียนฆ่าตัวตายเพราะผมยาว

เจริญพร  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

                                                             

          เมื่อวันที่1 มีนาคมที่ผ่านมามีข่าวที่น่าสลดใจเกิดขึ้นกับเยาวชนของเรา นั่นคือเด็กชายอายุ 14 ปีนักเรียนชั้น ม.1 โรงเรียนแห่งหนึ่งในต.มาบตาพุดจ.ระยองได้ผูกคอตายเพียงเพราะเขาคิดว่าเขาคงไม่ได้เข้าห้องสอบในวันรุ่งขึ้นเนื่องจากผมของเขายาว


          ในข่าวเพื่อนร่วมชั้นได้แสดงความคิดเห็นว่า“วันนี้เป็นวันสอบวันสุดท้ายครูได้เตือนให้นักเรียนที่ผิดระเบียบทั้งเรื่องทรงผมและเครื่องแต่งกายให้ปฏิบัติตามกฎระเบียบของโรงเรียนเพราะเป็นการสอบวันสุดท้ายก่อนปิดเทอมใหญ่”

ก่อนวันเกิดเหตุเด็กชายได้ขอเงินแม่ไปตัดผมแต่เมื่อไปถึงร้านตัดผมพบว่าร้านปิด เด็กชายกลับมาบ้านพูดว่า “พรุ่งนี้คงไม่ได้ไปสอบ” ในที่สุดเด็กชายก็ฆ่าตัวตายในเช้าวันถัดมา

ผู้เป็นแม่ได้ให้สัมภาษณ์ว่าลูกชายคงรู้สึกเครียดเนื่องจากผมยาวเพราะก่อนตายลูกชายได้รบเร้าให้ตนพาไปตัดผมเพราะเกรงว่าจะไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าห้องสอบแต่ตนเองติดธุระจึงไม่ได้พาไปตัดผมตนไม่คิดว่าลูกชายจะตัดสินใจฆ่าตัวตายเช่นนี้
 

          แม้เนื้อหาของข่าวจะบอกว่าเด็กมีอาการซึมเศร้าแต่เราก็ปฏิเสธไม่ได้ว่ากฎระเบียบทรงผมอันเคร่งครัดของโรงเรียนมีส่วนทำให้เด็กมีอาการซึมเศร้าในทางกลับกันโรงเรียนควรเป็นสถานที่ที่ทำให้เด็กมีความสุข โรงเรียนไม่ควรมีส่วนสร้างเงื่อนไขให้เด็กมีอาการซึมเศร้าที่ย่ำแย่ลงไป โรงเรียนควรเป็นสถานที่ที่ทำให้เด็กมีสุขภาพจิตที่ดีมีความสุข โรงเรียนควรเป็นสถานที่บำบัดความทุกข์ มิใช่เป็นสถานที่ที่คอยซ้ำเติมความทุกข์ใจของเด็กให้อยู่ในสถานการณ์ที่เลวร้ายลงไป
 

          ในกรณีนี้หากโรงเรียนมิได้เคร่งครัดเรื่องทรงผมท่านคิดว่าเด็กจะฆ่าตัวตายหรือไม่ ?
 

          ทำไมเด็กๆ ในหลายประเทศทั่วโลกต่างไปโรงเรียนด้วยทรงผมที่แตกต่างหลากหลาย แต่สำหรับประเทศไทยเราต้องไปโรงเรียนด้วยทรงผมที่เกรียนเหมือนกันหมด นักเรียนหญิงต้องไว้ผมทรงเดียวเหมือนกันหมดแม้แต่จะซอยก็ไม่ได้
 

          การที่โรงเรียนมุ่งเน้นลงโทษเรื่องทรงผมและการแต่งกายของเด็กทำให้เด็กเกิดความเครียดและความทุกข์ใจเมื่อเด็กเครียดและทุกข์ใจเด็กย่อมรู้สึกไม่มีความสุขเมื่อต้องไปโรงเรียน เมื่อเด็กมีภาวะเครียดและทุกข์ใจเด็กจะเอาจิตใจส่วนไหนไปเรียนรู้วิชาการเพราะในหัวสมองของเด็กมีแต่ความทุกข์ เรื่องนี้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการน่าจะทราบดีในเรื่องสุขภาวะทางจิต มันเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ง่ายและเป็นเรื่องทางจิตวิทยา เมื่อเรามีความทุกข์ใจเราจะเอาจิตใจส่วนไหนไปเรียนหนังสือ
 

          ในทางตรงกันข้ามหากเรามีความสุขใจ มีความเบิกบานใจ เราก็สามารถเรียนรู้อะไรได้ไวและมีประสิทธิภาพ ข้อนี้เราสามารถเห็นได้ชัดจากกรณีเด็กชายผูกคอตาย เมื่อเขารู้สึกทุกข์ใจเขาจึงไม่มีกำลังใจที่จะไปสอบ ในเมื่อปราศจากกำลังใจที่จะไปสอบในที่สุดเขาจึงฆ่าตัวตาย
 

          ถ้าหากโรงเรียนมิได้เคร่งครัดเรื่องผมยาวเด็กชายคนนี้ก็คงไม่ต้องทุกข์ใจ สามารถไปสอบได้ตามปกติ และไม่ต้องมีข่าวการฆ่าตัวตายให้รู้สึกสะเทือนใจ

 

          มันเป็นข่าวที่น่าสลดใจที่เยาวชนของเราต้องมาเสียชีวิตเพียงเพราะกฎระเบียบเรื่องทรงผมซึ่งสถาบันการศึกษาในบ้านเราไม่เคยยืดหยุ่นให้กับเยาวชนของเราเลย

 

          เด็กมีความคิดความรู้สึกที่ละเอียดอ่อน บางครั้งผู้ใหญ่บังคับให้เขาทำอะไรเด็กก็ปฏิเสธไม่ได้ เด็กต้องทำไปทั้ง ๆ ที่จำใจ หากเด็กไม่พร้อมที่จะทำก็ไม่สามารถพูดอะไรออกมาได้ ผู้ใหญ่มักไม่เข้าใจความรู้สึกของเด็ก ทั้ง ๆ ที่ผู้ใหญ่ก็เคยเป็นเด็กมาก่อน แม้แต่เรื่องทรงผมก็เช่นเดียวกัน เด็กหลายคนไม่ได้รู้สึกพอใจกับทรงผมที่โรงเรียนบังคับให้ไว้แต่เด็กก็ไม่สามารถพูดอะไรออกมาได้ ถึงพูดออกมาผู้ใหญ่ก็ไม่รับฟัง หรือผู้ใหญ่ก็จะตอบว่าเป็นเด็กเป็นเล็กจะไว้ผมยาวทำไมโดยอ้างว่ามันไม่เรียบร้อย เด็กหลายคนจึงได้แต่เก็บความทุกข์นี้ไว้ในใจนานวันเข้าก็กลายเป็นเด็กซึมเศร้าอยู่ภายในมองภายนอกก็ไม่รู้
 

          ทรงผมที่ผู้ใหญ่ออกแบบมาผู้ใหญ่ก็ไม่เคยไปถามเด็กว่าพอใจจะไว้ผมทรงนี้ไหม ถ้าลองบังคับให้ผู้ใหญ่ไว้ผมยาวแค่ติ่งหูและไว้เกรียนดูบ้างผู้ใหญ่ก็ไม่เอา ทำไมเด็กจึงไม่มีสิทธิ์ไว้ทรงผมเท่าที่ผู้ใหญ่ไว้ได้

 

          หลายครั้งที่ภาพการถูกไถผม ภาพการกร้อนผมของเด็กให้เสียทรงได้แพร่กระจายไปในสื่อสังคมออนไลน์จนกลายเป็นเรื่องปกติธรรมดาทั้ง ๆ ที่การกระทำเช่นนี้เป็นการละเมิดเนื้อตัวร่างกายของเด็ก แต่ไม่มีใครสนใจ แม้แต่ข้าราชการระดับสูงในกระทรวงศึกษาธิการต่างก็นิ่งเฉย รัฐบาลเองก็นิ่งเฉย หากเหตุการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นในประเทศที่เจริญแล้วรัฐบาลของเขาข้าราชการในวงการศึกษาบ้านเขาคงไม่นิ่งดูดาย ข้าราชการในประเทศของเขาย่อมหาทางออกของปัญหาคงไม่ปล่อยให้ปัญหาเกิดขึ้นซ้ำ ๆ กับเด็กของเขาและไม่ปล่อยปละละเลยเหมือนบ้านเรา

 

          และแน่นอนเราคงไม่เห็นภาพการกร้อนผมไถผมของเด็กในประเทศที่เจริญแล้ว เพราะประเทศที่เจริญแล้วเขาไม่ยุ่งกับทรงผมหรือการแต่งกายของเด็ก
 

          จดหมายเปิดผนึกฉบับนี้จึงต้องการส่งตรงถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการในฐานะที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการมี “อำนาจ” ท่านน่าจะทราบข่าวนี้ดีเพราะเป็นข่าวที่สร้างความสลดใจให้กับสังคมและผู้ได้รับข่าวสาร และเป็นข่าวที่เกิดขึ้นในวงการศึกษาบ้านเราอันเกี่ยวเนื่องกับการเคร่งครัดอันเกินเลยขอบเขตกฎระเบียบเรื่องทรงผมของเด็กนักเรียนตามกฎกระทรวงศึกษาธิการที่ได้ระบุไว้

 

          ถึงแม้กระทรวงศึกษาธิการจะออกมาปลดระวางกฎระเบียบเรื่องทรงผมตั้งแต่พ.ศ. ๒๕๕๖ เป็นต้นมาแต่ก็มีโรงเรียนจำนวนน้อยมากที่ทำตามกฎกระทรวงที่ได้ปลดระวางแล้ว ในขณะที่โรงเรียนส่วนใหญ่ยังคงนิ่งเฉยและยังคงเคร่งครัดกับทรงผมของนักเรียนตามเดิม สร้างความรู้สึกเคร่งเครียดให้กับนักเรียนเช่นเดิม แทนที่เด็กมาโรงเรียนแล้วจะมีความสุขกลับมีความทุกข์ใจ

 

          ประเทศของเราก่อนหน้านี้ก็มิได้เคร่งเครียดเรื่องทรงผมกระทรวงศึกษาธิการเพิ่งมาเคร่งเครียดเรื่องทรงผมเด็กเมื่อ พ.ศ. 2515 นี่เองแล้วต่อมาก็มีการให้อิสระกับทรงผมในปี พ.ศ. 2518 แต่ไม่มีโรงเรียนไหนปฏิบัติตามจนกระทั่งกระทรวงศึกษาธิการต้องออกมาย้ำเตือนเรื่องอิสระในการไว้ผมของเด็กอีกครั้งในปีพ.ศ. 2556  แต่ก็อย่างที่ปรากฏมีโรงเรียนน้อยมากที่ปฏิบัติตาม

 

          จดหมายเปิดผนึกฉบับนี้จึงเขียนมาเพื่อขอให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้ปฏิบัติการดังต่อไปนี้
 

1)      เข้าตรวจสอบและควบคุมโรงเรียนต่างๆ ที่มีความเคร่งครัดเคร่งเครียดเรื่องทรงผมของนักเรียน กำหนดให้โรงเรียนยุติการเข้าไปเคร่งครัดเคร่งเครียดกับทรงผมของนักเรียน ให้เด็กมีอิสระในการไว้ทรงผม หรืออย่างน้อยเด็กชายสามารถไว้รองทรงได้ทุกระดับชั้น ส่วนเด็กหญิงสามารถซอยสั้นหรือไว้ยาวก็ได้ ในกรณีไว้สั้นก็ไม่มีการบังคับให้สั้นถึงติ่งหู สามารถให้นักเรียนหญิงซอยได้ กรณีไว้ยาวให้แล้วแต่ดุลวินิจของโรงเรียนว่าจะให้เกล้าผมหรือไม่เกล้าผม ทั้งนี้โรงเรียน ครู อาจารย์ ต้องไม่เข้าไปกระทำการใด ๆ อันเป็นการละเมิดเส้นผมของนักเรียนเพราะเส้นผมของเด็กเป็นสิทธิในเนื้อตัวร่างกายของเด็กผู้ใดจะละเมิดมิได้
 

2)      กำหนดให้มีการตรวจสอบโรงเรียนทุกโรงเรียนว่าได้กระทำการใด ๆ อันเป็นการละเมิดเส้นผมของนักเรียนหรือไม่ เช่น ไถผม กร้อนผม ตัดผมของนักเรียน หากมีโรงเรียนใดกระทำการละเมิดเส้นผมของนักเรียนให้กระทรวงศึกษาธิการเข้าไปดูแลควบคุมมิให้เกิดเหตุการณ์เช่นนั้น หรือหากโรงเรียนใดยังไม่ปล่อยอิสระให้นักเรียนชายไว้รองทรง หรือไม่ปล่อยอิสระให้นักเรียนหญิงไว้ผมซอย  ให้กระทรวงศึกษาธิการเข้าไปควบคุมมิให้โรงเรียนมีอำนาจเหนือเส้นผมของนักเรียน
 

3)      เปิดโอกาสให้นักเรียนได้ออกมาร้องเรียนเรื่องทรงผมในกรณีที่โรงเรียนไม่อนุญาตให้นักเรียนชายไว้รองทรง หรือไม่อนุญาตให้นักเรียนหญิงซอยผม หรือในกรณีนักเรียนถูกกร้อนผม ตัดผม ไถผมให้นักเรียนโทรมาร้องเรียนผ่าน สายด่วนการศึกษา 1579
 

4)      เมื่อพบว่ามีโรงเรียนที่ให้อิสระในการไว้ทรงผมของนักเรียน ให้กระทรวงศึกษาธิการชมเชยโรงเรียนที่ให้อิสรภาพกับทรงผมของนักเรียน อาจจะแสดงที่เว็บไซต์ของกระทรวงศึกษาธิการหรือด้วยวิธีการอื่น ๆ ที่สาธารณชนจะทราบได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเปิดโอกาสให้นักเรียนชายไว้ผมยาวได้เทียบเท่านักเรียนหญิง
 

ทำไมนักเรียนชายจึงถูกกำหนดให้ไว้ผมสั้นเกรียนในขณะที่นักเรียนหญิงสามารถไว้ผมยาวได้ถึงหัวไหล่ สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ไม่เท่าเทียมกันเลย      

           สำหรับเรื่องนี้อาจจะเป็นเรื่องที่ผู้ใหญ่เข้าใจยาก แต่สำหรับเด็กบางคนที่มีภาวะ “ข้ามเพศ” เขาจะรู้สึกแตกต่างอย่างมาก เด็กชายที่ใจเป็นหญิงเขาต้องการไว้ผมยาว ในขณะที่เด็กหญิงที่ใจเป็นชายเขาต้องการไว้ผมซอยสั้นหรือรองทรง ทำไมเราจึงไม่เปิดอิสระให้พวกเขาได้ไว้ทรงผมที่เขาต้องการ

           ข้อนี้จึงเสนอไว้สำหรับโรงเรียนที่เข้าใจถึงอิสรภาพของเด็ก เราเชื่อว่ามีโรงเรียนที่กล้าให้อิสรภาพกับนักเรียน และเราก็เชื่อในอิสรภาพของมนุษย์ว่ามนุษย์มีอิสระในเส้นผมของตนเอง ดังนั้นหากมีโรงเรียนใดที่กล้าหาญก็ขอให้กระทรวงศึกษาธิการกล้าที่จะชมเชยโรงเรียนดังกล่าวเพื่อเป็นเป็นแบบอย่างให้กับโรงเรียนอื่น ๆ ในเรื่องสิทธิและเสรีภาพของเยาวชน

  

          ทั้ง 4 ข้อนี้ไม่ใช่เรื่องที่ยากเย็นเลย เราเชื่อว่าทางรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการสามารถปฏิบัติตามคำขอทั้ง ๔ ข้อนี้ได้ในปีการศึกษา ๒๕๖๒ ที่กำลังจะมาถึงอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า
 

          หากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้ลงมือต่อเรื่องนี้อย่างจริงจังเชื่อว่าภาวะความเคร่งเครียด ความทุกข์ใจ ของเด็กย่อมลดลงโดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะซึมเศร้าภายในที่เราสังเกตได้ยากก็จะค่อย ๆ หายไปหาไม่แล้วกรณีเด็กชายผูกคอตายในครั้งนี้อาจไม่ใช่รายแรก เมื่อนั้นประเทศชาติและสังคมของเราต้องตกอยู่ในตราบาปที่เรากระทำกับเด็กของเราทั้ง ๆ ที่เราก็ทราบสาเหตุและสามารถแก้ไขได้แต่เราไม่ทำ
 

          มีการพูดกันมากว่าถ้าเราปล่อยให้เด็กไว้ผมยาวแล้วเด็กจะขาดวินัย โตไปแล้วเด็กจะไม่เคารพกฎของสังคม  แท้จริงแล้ววินัยที่โรงเรียนสร้างขึ้นนี้มิใช่ “วินัยในการอยู่ร่วมกัน” แต่เป็นการไปสร้างวินัยที่ไปสร้างความเหมือนและละเมิดเนื้อตัวร่างกายของเด็กมากกว่า จึงกลายเป็นการสร้างวินัยที่ผิดที่ผิดทาง
 

          เราไม่เคยสร้างวินัยของการอยู่ร่วมกันในโรงเรียนเลย เช่น การไม่ล้อเลียนปมด้อยของเพื่อน การไม่นำชื่อชื่อพ่อแม่มาล้อเลียนกัน การไม่ใช้คำหยาบคายกับเพื่อน การไม่ทำร้ายร่างกายเพื่อน การไม่ลักขโมยของเพื่อน จะเห็นได้ว่าสิ่งเหล่านี้ทางโรงเรียนไม่เคยสอนเลย ในห้องเรียนมีเด็กทำร้ายร่างกายกันเองแต่ครูไม่เคยรับรู้ มีการเอาชื่อพ่อแม่มาล้อกัน มีการเอาปมด้อยของเพื่อนมาล้อกัน มีการลักขโมยของเพื่อน มีการทำร้ายตบตีรังแกกัน แต่ครูไม่เคยเข้าไปแก้ไข สิ่งที่ครูทำคือการเข้าไปยุ่งกับเส้นผมเนื้อตัวร่างกายของนักเรียน กลายเป็นการซ้ำเติมเด็กให้ได้รับความรุนแรงยิ่งขึ้นไป
 

          เราจึงควรหันมาสร้างวินัยของการอยู่ร่วมกันมากกว่าวินัยที่นำไปสู่การละเมิดเส้นผมและร่างกายของเด็ก
 

          การเข้าไปยุ่งกับเส้นผมและร่างกายของเด็กยังนำไปสู่การการออกจากโรงเรียนก่อนกำหนด
 

           มีข้อมูลจาก ป้ามล ทิชา ณ นคร แห่งบ้านกาญจนา เขียนให้สะกิดความคิดบ่อย ๆ ว่า “เยาวชนที่ก่ออาชญากรรมจำนวนมากเป็นเป็นเยาวชนที่ออกจากโรงเรียนก่อนกำหนด
 

           ในฐานะที่อาตมาทำงานสอนนักเรียน อาตมาทราบได้ทันทีว่าสาเหตุอันดับต้น ๆ ที่ทำให้เด็กต้องออกจากระบบการศึกษาก่อนกำหนดคือกฎเกณฑ์ของโรงเรียนบีบคั้นเด็กทำให้เด็กรู้สึกไม่เป็นตัวของตัวเอง เมื่อเด็กรู้สึกไม่เป็นตัวของตัวเองเด็กก็ต้องดีดตัวเองออกมาหาอิสรภาพนอกโรงเรียน นำไปสู่การก่ออาชญากรรม
 

           คำถามก็คือทำไมเราไม่ทำโรงเรียนให้เป็นที่ ๆ เด็กสามารถอยู่แล้วมีความสุข ทำไมเราทำโรงเรียนให้กลายเป็นที่ ๆ เด็กมาแล้วมีความทุกข์ใจ กังวลใจ เศร้าใจ
 

           อาตมาขออนุญาตทิ้งคำถามนี้ไว้ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้รับไว้ใคร่ครวญและขอให้รับข้อเสนอ ๔ ประการข้างต้นไว้ปฏิบัติตามตั้งแต่ปีการศึกษา ๒๕๖๒ ที่กำลังจะมาถึงอีกไม่กี่เดือนข้างหน้านี้ เพราะเรื่องนี้เป็นเรื่องสำคัญเป็นเรื่องสิทธิในเนื้อตัวร่างกายของเด็กที่ผู้ใหญ่จะละเมิดมิได้

                                                            

                                                               เจริญพร

                                                          พระชายวรธัมโม

                         พระธรรมทูต ประจำหน่วยปฏิบัติการอำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี

 


 

รายชื่อบุคคลและองค์กรที่ร่วมสนับสนุนกับการเปลี่ยนแปลงระเบียบทรงผมในโรงเรียน

 

1. ทิชาณนคร
2. พญ.จิราภรณ์อรุณากูร : คลินิกเพศหลากหลายในวัยรุ่นรพ.รามาธิบดี
3. ดร.อันธิฌาแสงชัย : คณะมนุษย์ศาสตร์-สังคมศาสตร์ม.สงขลานครินทร์วิทยาเขตปัตตานี
4. ผศ.ดร. ชาญณรงค์บุญหนุน: ภาควิชาปรัชญาม.ศิลปากร
5. ธิดาผลิตผลการพิมพ์
6. วิทยาแสงอรุณ: Bangkok Rainbow Org.
7. เนติวิทย์โชติภัทร์ไพศาล
8. ศูนย์การศึกษาต่อต่างประเทศก้อปันกัน
9. ศูนย์วิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภัยและป้องกันการบาดเจ็บในเด็กรพ.รามาธิบดี
10. องค์กรNewground
11. เปรมปพัทธ  ผลิตผลการพิมพ์
12. พิชญาปิยจันทร์ : ครูประกบนักเรียนผู้มีความต้องการพิเศษมณฑลเวสต์ซัสเกซก สหราชอาณาจักร
13. วิภาพรรณ  วงษ์สว่าง
14. ดนัย  ลินจงรัตน์
15. อุ่นใจ  เจียมบูรณะกุล
16. อรรถพล  เกตุนวม
17. ลภาพรรณ  ศุภมันตา
18. ธีรพัฒน์อุทธกรี : สมาชิกคุรุสภานศ.ปริญญาโท ภาควิชาเทคโนโลยีการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์ ม.ขอนแก่น
19. อธิกัญญ์  แดงปลาด
20. จตุพร  บุญเพ็ชร์
21. ชนิดาอิ่มโอชา
22.  คมธิวัฒน์  เกตุไทย
23. ชยุตย์  ศิรินันทไพบูลย์
24. พัสตะวัน  นคร
25. สุจินต์  อยู่ปรางค์ทอง
26. มัจฉา  พรอินทร์: กลุ่มสร้างสรรค์อนาคตเยาวชน
27. นาวิน  บุญนำมา
28. สุวลักษณ์  กันยา
29. ชนสรณ์  เฉียบเอี่ยมเชาวน์
30. ประจวบ  ผลิตผลการพิมพ์: ฝ่ายสื่อสารสาธารณะศูนย์วิจัยเพื่อความปลอดภัยในเด็ก
31. ธนภูมิ  อ่อนเจริญ
32. ณัฐธนินทร์   ธรรมสมบัติ
33. วรรจธนภูมิ ลายสุวรรณชัย : ครีเอทิฟไดเรคเตอร์ บริษัท อายดรอปเปอร์ฟิลล์
34. มณีนันท์ ช่อมณี
35. ศิรินทร์ คุ้มวงศ์
36. พระปลัดสมบูรณ์ สุมังคโล
37. ศิริศักดิ์ ไชยเทศ นักกิจกรรมอิสระ ด้านสิทธิมนุษย์ชนเพื่อคนที่มีความหลากหลายทางเพศและพนักงานบริการ
38. มาลียงค์ หัตถาธรรมกุล 
39. กนกวรรณ เกิดผลานันท์
40. ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา
41. อภิรัฐ เจะเหล่า
42. วุฒิชัย นุชสิริ
43. สิทธิชัย เปลี่ยนทองดี
44. ศักดา แก้วบัวดี
45. ประภาวี เหมทัศน์
46. โชคชัย ชยวัฑโฒ
47. สิรินทร์ ศิริพิริยะกุล
48. ดวงนภา แซ่ลิ่ม
49. เพียงกมล อินทรสุวรรณ
50. ทิพย์พิมล เกียรติวาทีรัตนะ
51. ธนา เอี่ยมบำรุงทรัพย์
52. ฟิรดาวส์ แสงอรุณ 
53. ศิวะภาค เจียรวนาลี
54. ปาวีณ รัสมี
55. สรัลรัตน์ ศัพทเสวี
56. ปริวัตร สมบัติ
57. วิทยา เกิดพุฒ 
58. สุพีชา เบาทิพย์ : กลุ่มทำทาง
59. เพียงเพลิน อินทรสุวรรณ
60. เขมภัฏ ห้วยลึก
61. ภาสินี ประมูลวงศ์
62. กัลยาวดี วิสาโรจน์
63. ธนัชชนม์ ธนาธิปปริพัฒน์
64. ชเนตตี ทินนาม อาจารย์คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
65. วันชัย พีชะพัฒน์
66. ธนัชชนม์ ธนาธิปปริพัฒน์
67. ปัณรสี จุลกะโสภณ
68. พุทธพล บวรพาณิชย์
69. SA GA Thailand
70. อาทิตยา อาษา
71. สุมน อุ่นสาธิต
72. พระกอบชัย เขมานันโท
73. น้ำทิพย์ ไต่เต้า
74. จิรัชญา ไกรยา
75. อนิสา หมัดสอ
76. ศิริรัตน์ ใจเด็ด
77. ฑีฆา วงษ์เสนา
78. อานุช เตียวเอกธิติ
79. เกียรติศักดิ์ เทพสุริยะ
80. เอกลักษณ์ อ่วมคงศาสตร์
81. รวงทัพพ์ แก้วแกมจันทร์ : โครงการหิงห้อยน้อย
82. พราว วรรษธนากร
83. จักษณ์ สุขศรีเมือง
84. กรัศวรรธน์ มากุล
85. ดาราณี ทองศิริ
86. กฤษณ์วรงค์ เตชะสิริสุขสกุล
87. ณัฐวร สุริยสาร
88. พระปัญญา คุณปญฺโญ สีสัน
89. พระวรคุณ ทินฺนยโส 
90. ณัชชาพร มีสัจ
91. นครินทร์ พันธุมจินดา
92. จัตวา ชุณหบุญญทิพย์
93. อชิรวิชญ์ อันธพันธ์
94. วรท ไชยคุณา
95. พรรณพิมล นาคนาวา : นิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
96. อลงกรณ์ คำอาจ
97. ธีรภัทร ทองมีสุข
98. Giffarna Mading
99. จิตติมา ภาณุเตชะ
100. วิราศินี โภคสุวรรณ
101. รติพร พรมสุข
102. ระวีลักษณ์ วิชัยวงศ์
103. วลัยรัตน์ ยุทธนาวราภรณ์
104. บุษกร วราวุฒิ
105. สันติ มงคลสกุลกิจ
106. ชญานิน เตียงพิทยากร
107. ธีระพงษ์ สีทาโส
108. ผาสุก มั่นคง
109. จูน ภูผาสุข
110. วิโรจน์ ปลอดสันเทียะ
111. ปรียนันท์ ประยูรศักดิ์ อาจารย์มหาวิทยาลัย
112. คุณภัทร คะชะนา
113. ณัฐ คุณเวช
114. ศิรดา ห่อทอง
115. สุธี จะทอ
116. ชนาง อำภารักษ์
117. อภิสิทธิ์ คำเป๊ก
118. ธวัช ดำสอาด : พลเมือง + พ่อของลูกคนหนึ่ง
119. ตยาคี ทองธนาบูรณ์
120. ณัฐชนนท์ ศรีจันทร์
121. เพียรพิไล ธรรมลิขิตชัย
122. อริสา พลโยธา
123. สัญญา ชีวะประเสริฐ
124. วศิน ไวยนิยา
125. กอบัว ศรีบุญเรือง
126. สาริศา รักษา
127. เสาวลักษณ์ เชื้อคำ
128. พิชามญชุ์ ธีระพันธ์
129. กรรนิการ์ โพธิสิทธิ์
130. พิมพ์ชนก พุกสุข
131. นพ.ธนาคาร สาระคำ
132. สุทธิพงศ์ พงษ์จันโอ
133. กวีวุฒ สุขประเสริฐ
134. นพ.วรชัย พูลดำ
135. เชาวลิต ขันนาแล
136. กฤตยาณี ตอบงาม
137. คริส โปตระนันทน์
138. อรอุมา มุ่งเย็นกลาง
139. ร่มไทร ศักดาเดช
140. มรรยาท อัครจันทโชติ : อาจารย์คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ
141. จิณห์วรา ช่วยโชติ
142. อรจิรา สงวนอาภรณ์ : นักศึกษาจากเทคโนโลยีเอเชีย
143. ชณิกา กาวิชัย
144. ดาหลา เจนณรงค์
145. อนวัช สหกิจรุ่งเรือง
146. กันต์ วัฒนสุภางค์ สุขสมรูป
147. วรพงศ์ เกตุดิษฐ์
148. จุฑารัตน์ รัตนสมบูรณ์
149. อัญมณี อิสรานุกูล
150. ชัชวุฒิ ไชยวุฒิ
151. ศุกรียา วรรณายุวัฒน์
152. นวภู แซ่ตั้ง
153. นวลขนิษฐ์ พรหมจรรยา
154. รุ่งนภา สถิตย์ธรรม
155. ทรัพย์ศิริ โฉมวัฒนา
156. รสกร คล้ายอ่างทอง
157. ชุมาพร แต่งเกลี้ยง
158. ทัคขินี เขียวประเสริฐ
159. ธัญญ์วาริน สุขะพิสิษฐ์
160. กานต์ภิชา กระจ่างยุทธ
161. อภิชญา ไชยพยอม
162. กฤษณ์มงคล เพียรทอง
163. พีระวัจน์ เดือนฉาย
164. บุญครอง เสาว์ยงค์
165. นนทวัฒน์ นำเบญจพล
166. จักรกฤษ เจริญพร
167. พชร กาญจนพนัง
168. ปรมินทร์ ทาเสนาะ 
169. ณพัทธ์ นรังศิยา
170. กฤตภาส เธียรวิวัฒน์นุกูล
171. บุญรักษา โสภาค
172. วราวุธ น้อยวงค์
173. กิตตินันท์ ธรมธัช : นายกสมาคมฟ้าสีรุ้งแห่งประเทศไทย
174. ศักดิ์ชัย ฮ้อเรืองเวทย์กิจ
175. ภูมิวัฒน์ แรงกสิวิทย์
176. ไพรวรินทร์ พัฒนพงษ์ไพบูลย์
177. ศักดินา เศรษฐโกมุท
178. ภูวริช ภัทรกรสกุลชัย
179. สุเมธ พวงอก
180. ชุติเทพ หิรัญโน
181. ศีลวัฒน์ ศรีสุวรรณ
182. ปพิชญา สุขสำราญ
183. ฑิตฐิตา ธงปราริน
184. พัฒนพงศ์ คงศักดิ์
185. ชานนท์ สิมะบวรสุทธิ์
186. ชญาดา ม่วงโสภา
187. ปราชญ์นันท์ พรหมเกิด
188. วสุนธรา ทรัพย์ไพฑูรย์
189. วาสนา ปัญญาแก้ว
190. กานต์ บุรณนัฏ
191. ศุภชัย เลิศกิตติโกศล
192. เจนยุภา จันทร์ตรี
193. นพ. เมธิศ ศิริบุรานนท์
194. ณิชมน ใจท้วม
195. พิชญา นิลรุ่งรัตนา
196. ชัยบุรินทร์ ดีเรือง
197. ชนาธินาถ ไชยภู
198. พรนภา แตงแก้ว
199. นันท์พัทธ์ พูลสวัสดิ์
200. ณัฐพงษ์ โอฆะพนม
201. ยุวรัตน์ ผลทรัพย์ 
202. สมพงษ์ วงศ์ชนะจิตต์
203. วีรวัฒน์ ศรีฤทธิ์
204. พศวัสส์ เอี่ยมกาญจนาลัย
205. ณัฐธิดา เขียวสมบัติ
206. ธีระพงษ์ ทิวาพัฒน์
207. สุรศักดิ์ คุโณปการวงศกร
208. สิชา พรลาภเลิศสุข
209. สุคนธ์ เอมศรีกุล
210. ปวีณา สุดสนิท
211. วีระศักดิ์ พรมลักษณ์
212. พงษ์ศักดิ์ ทรงศิลป์
213. ดวงกมล พวงทอง
214. ชยาคมน์ ไพหก
215. วัฒนา เกี๋ยงพา
216. ศิลา ลูกน้ำเพชร
217. พีระเพชร หมั่นพลศรี
218. วีระศักดิ์ พาลี
219. รณฤทธิ์ เขตผดุง
220. อดุลย์ ประเสริฐ
221. จิตรลดา เบญจผ่องวัฒนา
222. อรนรินท์ อินเลื่อม
223. เอกรัตน์ ศิริพลตั้งมั่น
224. อรยา บรรจงมณีวัฒน์ 
225. วีรพล เจริญสุข
226. พริษฐ์ ชมชื่น : นักกิจกรรมอิสระเพื่อสิทธิความหลากหลายทางเพศ
227. กฤษฏิ์ แก้วเรืองฤทธิ์
228. กญญาณ์ มาเปี่ยม
229. ถาวรีย์ พวงสมบัติ
230. ไพลี มนตรีภักดี
231. ณัฏฐ์ปภัััสร์์ ละมาตร์
232. วิรัชดา แพทอง
233. จีระนันท์ หิรัญสาลี
234. อัจฉรา แสงไกร
235. อรอรุณ จุณณานนท์
236. กุลธวัช เรืองพงษ์
237. ศรวณีย์ ลาเต
238. พิรัฐา ฉัตรอนุกูลกิจ
239. นพวรรณ จันทรา
240. อัญชลี อุปจบกุล
241. ฉัตรวรุณ เล้าแสงชัยวัฒน์
242. วิกันดา จันทร์ทองสุข
243. นาดา ไชยจิตต์
244. สุธรรม เถรว่อง
245. ธิดารัตน์ ศิริเลิศฤทัย
246. เอการัตน์ ศิวะพงษ์ธงชัย
247. พระณัฐพงศ์ ณฏฐโสภโณ
248. ปิยะธิดา เจิมเจริญ
249. กรณัฏฐ์ ทิพย์เลิศ
250. พรหมภัสสร ธนัทกิตติพงศ์
251. ชานนท์ ลัภนะทิพากร
252. อริสา รักอริยพงศ์
253. จุฑาทิพย์ สุดแสวง
254. สุจินดา สุวรัตน์ชัยรักษ์ 
255. อดิตา ตันเจริญ
256. ยศวดี น้อยพลาย
257. สรพงษ์ กาญจนวงศ์
258. รัติิกาล ชุมแสง ณ อยุธยา
259. พรรณมัย เชี่ยวสกุลรัตน์
260. ชญภัค วนันตรากูล
261. บุษญารัตน์ วิชัยจันทร์
262. ประจวบ ถาวร
263. ชัญญานุช ไชยตัน
264. อัศนัย สุวิชา
265. ธนาพร ตระกูลดิษฐ์
266. พลอยไพลิน ชื่นอารมย์
267. สหรัฐ กาฬภักดี
268. นุรฮายาตี ยูโซ๊ะ
269. ปทิตตา การสมโชค
270. ศุภวรรณ มะลาด
271. นพวรรณ บุญมาก
272. วิจิตร ว่องวารีทิพย์ : กลุ่มของขวัญจากผู้หญิงหลังกำแพง
273. สิริญา ซอนเสน
274. จรัญ คงมั่น
275. ทิฆัมพร ตระกูลกิตติไพศาล : นักสังคมสงเคราะห์ชำนาญการ
276. ปุญญ์ศิขริน นาคทอง
277. วันวิสาข์ พิมโสดา
278. กฤติกา โภคากร : สมาคมครูเพศวิถีศึกษา( ประเทศไทย)
279. ฐรัชญา แก้วมังกร
280. สตรีรัตน์ สินธุ
281. โยชิมิ โฮริอุจิ : ผู้ก่อตั้งมูลนิธิหนอนหนังสือ
282. สุธัญญา หัตถะรัชต์ คิม
283. ณัฐชลัย วงศ์พรหมเมศร์
284. ต่อ​ศักดิ์​ ​​ คำ​ปู่
285. จันทร์แรม ปฐมของ
286. ขวัญเรือน นวมมั่นคง
287. เฟื่องฟ้า ชัยบุตร
288. Sivakul Premdeja
289. ปิยะธร สุวรรณวาสี
290. เอกวัฒน์  พิมพ์สวรรค์

ร่วมแสดงความคิดเห็น

ร่วมแสดงความคิดเห็น

จาก*
อีเมล
ความคิดเห็น*
 
มูลนิธิแพธทูเฮลท์ (path2health) อาคารร่วมประสงค์ ชั้น 3
37/1 ถนนเพชรบุรี 15 แขวงพญาไท เขตราชเทวี  กรุงเทพฯ 10400
โทรศัพท์: 02-653-7563-5 โทรสาร: 02-653-7566
38450999