ทางเลือกเพื่อทางรอดของผู้ใช้ยา โดย: ทิตยา โพธิปัญญาธรรม และทวิมา ไชยยงยศ ม.ธรรมศาสตร์ วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๘             ฉก ชิง วิ่งราว ปล้น ฆ่า พูดไปพูดมาจนติดปากไปทั่ว ...           ไม่ว่าจะเกิดเหตุอาชญากรรมที่ไหน ดูเหมือนว่า “ยาเสพติด” ก็มักจะถูกมองว่าเป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ไปเสียทุกที           ผู้ใช้ยาก็คงจะสะดุ้งว่า ตนเองจะตกเป็นจำเลยของสังคมไปเสียด้วย ใครพบใครเห็นก็พาลจะตัดสินไปก่อนว่าเป็นโจร ที่ไม่รู้จะคุ้มคลั่งขึ้นมาเมื่อไร           ยาเสพติดมักถูกเชื่อมโยงว่า เป็นสาเหตุของอาชญากรรมในสังคมเสมอ แต่ความเป็นจริงแล้วอาชญากรรมส่วนใหญ่ เกิดจากผู้ที่ไม่ได้ใช้ยาเสพติดเสียด้วยซ้ำ            ดังที่มีข่าวพิสูจน์ให้เห็นอยู่ทั่วไป อย่างกรณีสมคิด พุ่มพวง ฆาตกรต่อเนื่องฆ่าหมอนวดก็ไม่ได้เสพยา แต่ยังก่อเหตุฆาตกรรมสะเทือนขวัญประชาชน หรือในข่าวล่าสุดที่จิตรลดา ตันติวาณิชยสุข มือมีดที่บุกเข้าไปทำร้ายนักเรียนเซนต์โยเซฟฯ ก็ไม่ได้ก่อเหตุเนื่องจากคุ้มคลั่งจากยาเสพติด            แต่กระนั้น ผู้ใช้ยาที่มีความรับผิดชอบ รู้จักใช้ยาอย่างมีขอบเขต ก็ยังถูกเหมารวมไปกับภาพลวงตาที่สังคมพยายามยัดเยียดให้ว่า “ผู้ใช้ยาคือตัวสร้างปัญหา”            การที่เราด่วนตัดสินว่าผู้ใช้ยาเป็นคน “เลว” ทำให้เราไม่พยายามเข้าไป “เกลือกกลั้ว” และยังมองผู้ใช้ยาเหล่านั้นอย่างรังเกียจ             แม้แต่ภาครัฐเองก็มีนโยบายในการปราบปรามยาเสพติดและผู้ใช้ยา โดยปราศจากความเข้าใจในปัญหาที่แท้จริง เช่น การแก้ปัญหาด้วยความรุนแรง รวมถึงการบีบบังคับให้เลิก โดยไม่ได้มาจากความสมัครใจของผู้ใช้ยา ซึ่งไม่ได้ช่วยทำให้จำนวนผู้ใช้ยาลดน้อยลง แต่กลับเพิ่มปัญหาด้วยซ้ำ เช่น ในมาตรการห้ามพกเข็มฉีดยา เป็นการผลักให้ผู้ใช้ยาใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน เป็นเหตุจำนวนผู้ใช้ยาเสพติดชนิดฉีดติดเชื้อเอชไอวีเพิ่มมากขึ้น            การแก้ปัญหายาเสพติดโดยการให้ผู้ใช้ยามีส่วนร่วมในกระบวนการแก้ปัญหายาเสพติด น่าจะเป็นทางออกที่ดีกว่า เพราะคงไม่มีใครที่จะเข้าใจและบอกถึงสภาพปัญหา พฤติกรรมและผลของการใช้ยาได้ดีเท่ากับตัวผู้ใช้ยาเอง            ดังเช่น “เครือข่ายผู้ใช้ยา ประเทศไทย” ได้พยายามหาทางแก้ปัญหาด้วยตนเอง โดยอิงผู้ใช้ยาเป็นศูนย์กลาง  นอกจากนั้นยังพยายามสื่อสารกับสังคมว่าผู้ใช้ยาไม่ได้นิ่งดูดาย และจะไม่ทำให้ปัญหานั้นขยายกว้างออกไป           วิธีหนึ่งที่เครือข่ายฯนำมาใช้เพื่อช่วยเหลือเพื่อนผู้ใช้ยาคือ การลดอันตรายจากการใช้ยา (Harm Reduction) โดยการให้ความรู้เรื่องการใช้ยาเสพติดที่ถูกต้อง การให้ความรู้เรื่องเอชไอวี รวมถึงการใช้เข็มฉีดยาอย่างปลอดภัย            ส่วนผู้ใช้ยาที่ต้องการจะเลิก เครือข่ายฯก็พร้อมจะสนับสนุน ให้คำปรึกษาและช่วยเหลือให้เข้ารับการบำบัดอย่างถูกวิธี            ดังนั้นการให้ “ทางเลือก” ที่หลากหลายแก่ผู้ใช้ยาจึงเป็น “ทางรอด” อย่างสันติวิธีในการแก้ปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน