วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๕๑

ปาฐกถา “เพศศึกษากับการเรียนรู้ตลอดชีวิต”

โดย นายชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านการพัฒนาหลักสูตร สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.)

เพศศึกษาเป็นเรื่องของชีวิต จึงเป็นเรื่องสำคัญ เพราะการใช้ทฤษฎีจิตวิทยาของฟรอยด์ วิเคราะห์จะพบว่า พฤติกรรมของมนุษย์ล้วนเป็นผลมาจากเรื่องเพศทั้งสิ้น หรือแม้กระทั่งแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๐ ที่ต้องการให้คนไทยอยู่เย็นเป็นสุข โดยมีตัวชี้วัด ๖ ประการ คือ ๑.ต้องมีสุขภาวะ คือ ร่างกายแข็งแรง ปราศจากโรค สุขภาพจิตดี ๒.มีครอบครัวที่อบอุ่น สัมพันธภาพที่ดี ๓.ชุมชนเข้มแข็ง แก้ปัญหาได้ ๔.ระบบเศรษฐกิจเข้มแข็ง มีรายได้ ไม่มีหนี้ เศรษฐกิจพอเพียง ๕.มีสิ่งแวดล้อมที่ดี มีการดำรงชีวิตสมดุลกับธรรมชาติ และ ๖.สังคมเป็นประชาธิปไตย ได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันบนพื้นฐานของความเป็นมนุษย์ ซึ่งตัวชี้วัดทั้ง ๖ ตัวนั้นจะเกี่ยวข้องกับเรื่องเพศทั้งสิ้น

นอกจากนี้ อายุขัยเฉลี่ยของชายและหญิงไทยอยู่ที่ ๗๕ และ ๗๘ ปีตามลำดับ ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการดูแลสุขภาพของประชากรไทยดีขึ้น แต่มีผู้ที่อยู่ในภาวะเสี่ยงเพิ่มขึ้น เช่น จาก อุบัติเหตุ หรือการติดเชื้อไวรัสเอชไอวี โดยที่ภาวะเจ็บป่วยเกิดขึ้นกับเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และเป็นภาวะเจ็บป่วยที่เกี่ยวเนื่องกับเพศ เช่น เนื้องอกในมดลูก เป็นต้น จากปัญหาต่างๆ เหล่านี้จึงเป็นข้อสังเกตว่า จะพัฒนาไปสู่ทิศทางของการอยู่เย็นเป็นสุขได้ตามแผนพัฒนาฯ หรือไม่ เพราะการเผชิญหน้าต่อปัญหาเหล่านี้แค่เพียงความรู้คงไม่เพียงพอสำหรับการแก้ไข แต่ต้องอยู่ที่กระบวนการเรียนรู้และการมีทักษะ มีศักยภาพ ทัศนะที่กว้างไกล มุมมองที่หลากหลาย อันเป็นคุณสมบัติของผู้ที่มีความสามารถในการเรียนรู้ จึงจะรับมือกับการเปลี่ยนแปลงได้

อย่างไรก็ตาม กระบวนการเรียนรู้เกิดขึ้นจาก ๑.ผู้เรียนเรียนรู้ได้ด้วยตัวเอง (คิด วิเคราะห์ หรือเลียนแบบ) ๒.ผู้อื่นสอน โดยที่จะใช้การเรียนรู้ให้เกิดประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตได้อย่างไร เพราะแค่สอนคงไม่ได้ เนื่องจากว่าต่างคนต่างมีวิธีการเรียนรู้ของตัวเอง ทั้งนี้หากต้องการใช้การเรียนรู้เป็นเครื่องมือ ต้องทำให้บุคคลรู้จักตั้งคำถาม แล้วสงสัยว่าเป็นอย่างไร ทำให้บุคคลศึกษาในรายละเอียดแสวงหาสิ่งที่อยากรู้ และสิ่งนั้นจะเป็นประโยชน์อย่างไร ให้รู้จักวิเคราะห์ผลกระทบ เพราะเพศศึกษาเป็นเรื่องของทุกคน บทบาทของแต่ละคนจะเป็นอย่างไร โดยมีข้อเสนอแนะว่า ๑.เรื่องนี้เป็นเรื่องของเรา ๒.มีแหล่งเรียนรู้แล้วหรือไม่ เพียงพอหรือเปล่า และถูกต้องไหม ๓.วิธีการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้เป็นอย่างไร ซึ่งการเรียนรู้เรื่องเพศเป็นจุดกำเนิดของเรื่องอื่นๆ โดยที่วิธีการสอนการเรียนรู้นี้คงไม่ใช่การสอนเนื้อหาแต่เป็นการสอนกระบวนการเป็นหลัก